Inleiding

Kernzin: Een filosofische dialoog onderzoekt of moreel denken mogelijk is zonder menselijke vooroordelen en culturele kaders.

TREBLA: Goedemorgen Alex.

ALEX: Goedemorgen Trebla.

TREBLA: Hoe gaat het met je? Ik ben blij dat je me wilt vergezellen op mijn dagelijkse wandeling.

ALEX: Het is een mooie dag, laten we genieten van het gele landschap met bloeiend koolzaad.

TREBLA: Tijdens mijn dagelijkse wandelingen luister ik vaak naar podcasts — over filosofie, wetenschap, evolutie en andere onderwerpen. Na het luisteren en het lezen van enkele boeken over die thema’s, vind ik het boeiend om te reflecteren op wat er gezegd is en wat ik daarvan heb geleerd. Zou je het interessant vinden om, terwijl we wandelen, te reflecteren op deze onderwerpen?

ALEX: Dat lijkt me heel interessant.

TREBLA: Eén van de dingen die me opviel was de discussie over goed en kwaad — vooral met betrekking tot de mens. Zullen we eerst bespreken hoe we goed en kwaad het beste kunnen benaderen, Alex?

ALEX: Ja, dat lijkt me een interessante uitdaging.

TREBLA: Denk je niet dat één van de problemen bij dit onderwerp is, dat het lastig is om objectief te blijven, omdat we zelf tot de menselijke soort behoren en daardoor geneigd zijn vanuit de mens te denken? Met andere woorden: we noemen iets goed, wanneer we geloven dat het in ons voordeel is voor ons als menselijke soort.

ALEX: Dat lijkt me waar te zijn, maar wat kunnen we eraan doen, aangezien we onze menselijke identiteit nu even niet kunnen ontvluchten?

TREBLA: Ik denk dat het mogelijk is, als we ons eerst mentaal op grote afstand van onze soort plaatsen. We zouden moeten uitzoomen om zo het hele universum als één totaal systeem te kunnen beschouwen. Maar laten we eerst, om het overzichtelijk te houden, ons beperken tot het subsysteem: planeet Aarde.

ALEX: Ja, dat lijkt me een redelijk uitgangspunt.

TREBLA: Op Aarde vinden we dieren, mensen, vegetatie, diverse landschappen, enzovoort. Beschouw het alsof iemand een modeltreintraject heeft gebouwd met bomen, skiliften en spoorwegen, en nu bezig is te overwegen of alles goed werkt. En bij goed bedoelen we hier dat het systeem zodanig werkt dat het blijft voortbestaan en zich niet vernietigt. We moeten naar dit systeem kijken zoals een toeschouwer naar een model kijkt: met oog voor het geheel, zonder direct morele oordelen over de afzonderlijke onderdelen.

ALEX: Het lijkt me een goed startpunt.

TREBLA: Dus ons belangrijkste doel is om de werking van dit subsysteem ‘Aarde’ te doorgronden. Dus we moeten niet de mens centraal stellen, maar juist het subsysteem Aarde; de mens is daar maar een onderdeel van. Het maakt niet uit als één onderdeel minder goed functioneert, zolang het geheel maar voldoende in evenwicht blijft om te functioneren.